NVIDIA SLI, ATI CrossFire, Lucid Hydra

>>SLI ve CrossFire Nedir?<<

 

SLI ve CrossFire terimleri aslında hemen hemen aynıdır. İkiside iki veya daha fazla ekran kartının bir arada kullanılması esasına dayanır ve temel amaç performans arttırmaktır. Burdaki temel olay anakartın iki ekran kartını destekliyor olması ve buna uygun özellikte olması gerekmektedir. Ayrıca power suply veya elekttrik enerjisinin yeterli güçte olması şarttır.

SLI dediğimiz şey NVIDIA’nın geliştirmiş olduğu bir iki ekran kartının performans arttırmak amacıyla geliştirmiş olduğu bir teknolojidir. Crossfire ise ATI’nin çift ekran kartı kullanmak için geliştirdiği bir teknolojidir. Ve kullanımları birbirine benzemektedir.

NVIDIA ekran kartlarıyla SLI, ATI ekran kartlarıyla Crossfire yapılabilir. Anakartın yongaseti SLI için NVIDIA SLI destekli, Crossfire için ATI Crossfire destekli bir yongaseti olmalı. Intel’in 975X yongasetini kullanan anakartlarda da SLI veya Crossfire yapılabilir. SLI özelliğine sahip bir anakartta CrossFire , CrossFire özelliğe sahip bir anakartta SLI kullanılamaz.

NVIDIA SLI Teknolojisi

ATI CrossFire Teknolojisi

 

>>Lucid Hydra Nedir?<<

 

LucidLogix adlı firma Lucid Hydra 100 adlı bir yongayı sessiz sedasız piyasaya çıkarmıştı. Bu yonganın vaat ettiği şey, sistemlerde bulunan birden fazla grafik işlemciyi verimli bir şekilde kullanmaktı. Bunun mevcut NVIDIA SLI ya da ATI Crossfire'dan farkı, Lucid Hydra aynı sistemde verimli bir şekilde birden fazla grafik işlemci kullanımında marka ya da model farkı gözetmiyordu. Bu yonga sayesinde iki farklı markaya ait ekran kartlarını beraber kullanabiliyorsunuz.

Master, Slave, Jumper

>>Master/ Slave Nedir?<<

 

Anakart üzerinde 2 tane IDE kablosu girişi vardır. Birincisi primary, ikincisi ise secondary'dir ve bunların 2 ayrı girişi vardır; birincisi master (ana), ikincisi slave (köle)'dir. Master kelime anlamı olarak ana, asıl ; Slave ise köle, esir anlamına gelmektedir. Buradan da çıkarabileceğimiz gibi Master bizim ana diskimiz olup Slave'in ise alt disk olduğunu söyleyebiliriz. Sistem açılış yaparken sistemi şu işlem sırasında arar:

1. primary-master
2. primary-slave
3. secondary-master
4. secondary-slave 

Daha hızlı açılması açısından harddisk primary-master'a bağlanmalıdır.

>>Jumper Nedir?<< 

 

Jumper'ı motherbordlarda (anakartlarda) veya sürücülerde sıkça görürüz. Sürücülerde donanımı birincil veya ikincil, diğer tabirle master, slave seçmek için kullanılır.

Mesela 2 adet sabit HDD sürücümüz olsun. Birini sistem, diğerini arşiv olarak kullanmak isteyelim. Bunları tek ide kablosuyla bağlayalım. Burada sürücünün birincil sistem diski olması için sistem diskinin arka kısmındaki master yazan yere jumperimizi takalım. Burada sistem diskimizi tek ide kablosu üzerinde master disk yapmış oluruz.

IDE, ATA, PATA, SATA

>>PATA Nedir?<<

Açılımı Parallel Advanced Technology Attachment'dir. Paralel ileri teknoloji eklentisi anlamına gelmektedir. Bu kelime ATA, IDE, ATAPI olarak ta birçok yerde geçmektedir. Paralel olarak veri iletimine sahiptir. Sahip olunan arabirim CDROM, DVDROM ve HDD ler içinde aynıdır.

>>SATA Nedir?<<

PATA teknolosinden daha hızlı veri transferine olanak sağlayan veri aktarımı teknolojisidir.

RAM, DIMM, DDR, Floppy

>>RAM Nedir?<<

 Bilgisayarın en kritik parçalarından biri olan RAM, diğer adıyla rastgele erişim belleği, dosyaların hızla yazılıp okunmasına izin veren bir depolama birimidir. Sabit diskler ve diğer diskler, RAM'in yanında çok yavaş kaldıklarından, onun yerini alamazlar. Örneğin düzenlemekte olduğunuz bir Word belgesi, bilgisayarınızın RAM'inde depolanır - RAM'in yüksek hızı, yaptığınız düzenlemeleri anında görmenizi sağlar.

RAM'lerin statik ve dinamik olmak üzere iki türü vardır. DRAM'ler kabaca 60 nanosaniyelik erişim süreleri sunarken SRAM, 10 nanosaniyelik erişim süresi sunabilir. Ancak DRAM, çok daha uygun fiyatlı olması nedeniyle daha yaygındır.

>>DIMM Nedir?<< 

 DIMM (Dual Inline Memory Module - Çift Sıralı Bellek Modülü), Ram belleğin entegre devrelerinin çift sıra oluşunu ifade etmektedir. Dikkat ederseniz bazı ramların tek yüzünde entegre devreler bulunmaktadır ama Dimm'de ise ramlarin iki yüzünde de entegre devreler bulunmaktadır. DIMM modülleri bir baskılı devre üzerine monte edilmiştir. DIMM modülleri pazarda SIMM yani tek sıralı bellek modüllerinin yerlerini almışlardır.

DIMM ve SIMM Arasındaki Farklar:

• DIMM modülleri SIMM'e göre yenidir.
• DIMM modüllerinin çift tarafındada entegre devreler bulunmaktadır. SIMM'de ise entegre devreler tek taraftadır.
• DIMM modüllerinin iki tarafınında elektrik ile teması bulunmaktadır. SIMM modüllerinin ise tek tarafının elektrik ile teması bulunmaktadır.
• DIMM'leri 64 bit veriyolu varken SIMM'lerin 32 bit veriyolu bulunmaktadır.

>>DDR Nedir?<< 

DDR (Double Data Rate), yüksek bant genişliği ve yüksek performans sunan hafıza sistemi spesifikasyonudur. Eski hafıza mimarilerinde, veri iki yönlü saat vuruşunun sadece bir anında veri aktarılıyordu. DDR sisteminde, saat vuruşunun iki anında da veri aktarımı yapılarak, PC133 hafıza sisteminin hızı ikiye katlanarak 266MHz’a hıza ulaşılır. DDR teknolojisi, en çok ilgi gören 3D, Video ve Internet uygulamalarında yüksek hız sunmak için gerekli bant genişliğini sunarak, performansta yeni jenerasyon anlamına geliyor.

>>Floppy Nedir?<<

 Disket, (Floppy disk) bilgisayardaki bilgiyi taşımak için kullanılan, üzerine demir oksit kaplanmış bir plastik diskin yine plastik bir kap içerisine yerleştirilmesiyle oluşturulmuş manyetik veri saklama ortamıdır.

Anakart, CPU, Chipset, Memory Controller

>>Anakart Nedir?<<

 

Anakartı ilk olarak, bir bilgisayarın tüm parçalarını üzerinde barındıran ve bu parçalar arasında iletişimi sağlayan birincil devre kartı olarak tanımlayabiliriz. Anakart üzerindeki parçaların birbiriyle iletişim halinde olabilmeleri için harici işlemci (CPU) nin yanında bir de dahili yani modern anakartlar üzerinde standart olarak bulunan işlemciler vardır bu işlemcilere de “Chipset” adı verilir. Chipsetlere bilgisayarın ikinci işlemcisi de denilir çünkü bilgisayarın performansında en az Cpu’lar kadar etkilidirler.
Günümüzdeki anakart üreticileri: Asus, Intel, Gigabyte ve MSI.

>>CPU (Central Processing Unit – Merkezi İşlem Birimi) Nedir?<<

 

Bilgisayarın çalışmasını düzenleyen ve programlardaki tüm komutları tek tek işleyen birimdir. Bu birim bir ya da iki entegre devre içerisinde gerçekleştirilmesi ile mikroişlemci adını alır. CPU; Bilgisayarın program komutlarını bellekten aldıktan sonra kodlarını çözen, karşılığı olan işlemleri yerine getiren ve sonuçları gerekli yerlere gönderen merkez birimidir. CPU genellikle bilgisayarın beyni olarak tanımlanır. Çünkü tüm işlemler CPU tarafından yapılır. Bir bilgisayarın işlem yeteneği ve hızı işlemcisinin yeteneği ve hızıyla doğrudan ilgilidir.

>>Chipset Nedir?<< 

Anakart üzerinde yer alan bir dizi işlem denetçileridi. Bu denetçiler anakartın üzerindeki bilgi akış trafiğini denetler. Bilgisayarın kalitesi, özellikleri ve hızı üzerinde en önemli etkiye sahip birkaç bileşenden biridir. Bir yonga seti "North Bridge" (kuzey köprüsü) ve "South Bridge" (güney köprüsü) denen iki yongadan oluşur. Esasen bir anakart üzeride birden fazla yonga mevcuttur. Ancak kuzey ve güney köprüleri yönetici yongalardır.

Tipik bir kuzey köprüsü yongası temel olarak işlemciden, bellekten, AGP veya PCI ekspres veri yollarından sorumludur ve bunların kontrolüyle bunlar arasındaki veri aktarımını sağlar. Ancak kuzey köprüsü ve güney köprüsü özellikleri üreticiye ve yonga setine göre farklılık gösterebili ve bu genellemenin dışına çıkabilir. Kuzey köprüsü yongası fonksiyonlarından dolayı işlemciye, bellek ve AGP slotlarına yakın olmalıdır (Sinyalin geçtiği fiziksel yollar ne kadar kısa olursa sinyal o kadar temiz ve hatasız olur.) ve bu yüzden de anakartın üst kısmına yerleştirilir. Zaten adındaki "kuzey" kelimesi de buradan gelmektedir.

Güney köprüsü yongası ise giriş-çıkış birimlerinden, güç yönetiminden, PCI veri yolundan ve USB ile anakarta entegre özelliklerden (ses ve ethernet gibi) sorumludur. Adındaki "güney" kelimesi de yine anakarttaki pozisyonundan gelmektedir.

>>Memory Controller Nedir?<<

 

Memory controller (Bellek denetleyicisi), bilgisayarın ana belleğinde giden veri akışını yöneten dijital bir devredir.

>>BUS Nedir?<<

Ana kart üzerindeki bileşenlerin birbirleriyle etkileşimde bulunmasını sağlarlar. Veri yolları geliştirilme sırası ile ISA (Industry Standard Architecture), PCI (Peripheral Componet Interconnect) , AGP (Advanced Graphics Port) ve PCIe (Peripheral Componet Interconnect Express)’dir. Bu veri yolları, aynı zamanda bu yolları ile uyumlu çalışan ek donanım kartlarına slotlar ile bağlanabilir. Böylece veri yolunu kullanarak ek donanım birimi ile iletişim sağlanır. Veri yolları ile sadece veriler taşınmaz. Bu yollar aynı zamanda kontrol sinyallerini ve adres bilgilerini de taşır.Kontrol sinyalleri ile donanım birimlerinin çalışmaları düzenlenirken adres bilgileri ile donanım biriminin kullandığı verilere ulaşım yolu tanımlanmış olur.

UEFI ve BIOS Arasındaki Farklar

1. BIOS pc ler üzerinde gömülü gelen ve pc’nin ilk çalıştırdığı yazılımdır. UEFI ise Intel firması tarafından geliştirilen BIOS standartlarıdır.
2. UEFI farklı fare kontrollerini destekler, sabit diskinizi yedeklemeye imkan tanır.
3. UEFI internetinizi kullanarak bilgisayarın ihtiyacı olan sürücüleri kurabilir. BIOS'ta bu özellik yoktur.
4. BIOS yalnızca metin arayüzü ile yönetilebilir, UEFI'de grafiksel bir arayüz mevcuttur.
5. BIOS tek dil seçeneği sunarken, UEFI çoklu dil seçeneği sunarak kullanımı kolaylaştırır.
6. BIOS'un aksine, UEFI firmware manager and system software manager şeklinde 2 modül mevcuttur.
7. UEFI açılış süresü daha kısadır.
8. UEFI C diliyle, BIOS ise ASM diliyle geliştirilmiştir.
   BIOS 16 bit modunda, UEFI ise 32 bit veya 64 bit modunda çalışır.
   Herhangi bir işletim sistemi olmadan UEFI üzerinden internette dolaşmak mümkün olabilir.
9. UEFI hataları düzeltmekte ve arızaları onarmakta daha iyidir.

BIOS Ayar Ekranı ve Menüleri

 >> BIOS Nedir?

  BIOS (Basic Input Output System), giriş ve çıkış aygıtlarını kontrol ederk sistemin açılmasını sağlar. BIOS, kalıcı bir yazılım olup ROM bellekte saklanır. Anakart'ın birçok özelliğini kullanmamıza olanak sağlayan yazılım, sistem ve donanımlarımız arasında bağlantı kurar.

  
 >> BIOS'un Görevleri Nelerdir?

• Ram ekran kartı gibi donanımları açılışta (BOOT) test eder.
• Donanımların voltaj düzeylerini ayarlar.
• Sistemi hard disk dışında bir sistemde çalıştırmak için başlangıç sürücüsünü belirlemeye yarar.
• Donanım frekans ayarlarını yapar.
• Kullanılmayan donanım parçalarını kapatmamıza olanak sağlar.

>> BIOS Setup Nasıl Açılır?

Açılış tuşu bilgisayardan bilgisayara farklılık gösterebilir. Genellikle F2, F10, DEL tuşları kullanılarak  açılır. Bu menü ile anarkatta ki istediğimiz değişiklikleri gerçekleştirebiliriz. Menüdeki ayarları değiştimek için klavyedeki “+” ve “-” tuşları kullanılır. Ayarları yaptıktan sonra da çıkış (Exit) kısmında ayarlar kaydedilerek çıkış yapılır.

Piyasada en çok kullanılan BIOS markaları :

• AWARD
• AMI
• PHOENIX 

 >> POST Ekranı

POST (Power On Self Test) bir bilgisayarın işletim sistemi yüklenmesinden önce gerçekleştirdiği bir dizi işlemdir.
BIOS tarafından gerçekleştirilen işlemler, adından anlaşılacağı gibi açılışta yapılan testleri içerir. Bu testler bilgisayarın arasında sistem bileşenleri ve bellek miktarı gibilerinin belirlenmesi, BIOS'ta bir sorun olup olmadığı gibi görevlerden oluşur.
POST sırasında ya da sonucunda bilgisayarınız size işlemci tipi, bellek miktarı gibi bilgilerin yanı sıra BIOS'un sıfırlanmış olabileceği ya da fanın çalışmadığı gibi bilgileri de verebilir. Ayrıca sistemin çalışmaya devam edemediği durumlarda POST sonucunda "bip kodları" denen bir sesli hata belirtme mekanizması ile size sorunun ne olduğunu söylemeye çalışabilir; bu ses kodlarını dinleyip ana kart kitapçığınızdan kontrol ederek bilgisayar ekranınıza görüntünün gelmemesinin nedenini kestirebilirsiniz. Bir diğer hata belirtme mekanizması ise  PCI yuvalarına takılabilen özel ve basit kartlar (POST Card) yardımıyla hata kodu okumaktır.

POST Ekranı

Bilgisayarınızda POST işlemini sistemi açtığınızda  siyah ekranda gördüğünüz yazılardan tanıyabilirsiniz. Gcel ana kartların pek çoğu siz istemediğiniz sürece bunu gizler ve ana kart üreticisine ait logo karşınıza çıkar.

Genel olarak POST işlemi sırasında bir hata bulunmazsa kısa bir bip sesinden sonra işletim sisteminiz yüklenmeye başlar. Bu aşamaa BIOS, POST ve ilişkili işlmleri bitirmiş ve bilgisayarın denetimini artık işletim sistemine devretmiştir.

 
 >> CMOS Nedir?

CMOS, BIOS verilerini tutan yarı iletkene verilen isimdir. BIOS Setup'ı ilk açtığımızda ekrana gelen menüye de CMOS Setup adı verilir. Klavyedeki yön tuşları ile buradaki seçeneklerden birinin üzerine gelip ENTER tuşuna bastığımızda ya alt menülere geçilir ya da bu seçenekler birer komutsa bu komut yerine getirilir. Gücünü de BIOS pili olarak adlandırdığımız pilden karşılar. BIOS Setup'ın tüm pencerelerinde olduğu gibi bu pencereden de ESC tuşuna basarak çıkabileceğiniz gibi F10 tuşuna basarak yaptığınız değişiklikleri  kaydederek de çıkabilirsiniz.

 >> BIOS Menüleri Nelerdir?

• STANDARD CMOS SETUP
• BIOS FEATURES SETUP
• CHIPSET FEATURES SETUP
• INTEGRATED PERIPHERALS
• POWER MANAGEMENT SETUP
• PNP/PCI CONFIGURATION
• LOAD BIOS DEFAULTS
• LOAD SETUP/PERFORMANCE DEFAULTS
• SUPERVISOR PASSWORD
• USER PASSWORD
• SAVE & EXIT SETUP
• EXIT WITHOUT SAVING

 → Satandart CMOS Setup 

• Date/Time, sistem saati ve tarihinin ayarlandığı sekmedir.
• Hard Disk, BIOS'un Hard Disk'inizi otomatik (AUTO) ya da manuel olarak tanıtılacağı bölümdür.
• Disk Drives, disket sürücünüzün tipini belirler.
• Halt On, BIOS test yaparken herhangi bir hata ile karşılaşırsa ne yapması gerektiğinin belirlendiği bölümdür.

 → BIOS Features Setup

• Virus Warning, Boot sektördeki virüsler için uyarı verilmesini sağlar.
• CPU Internal Cache, sistem performansını arttırmak için açık tutulabilecek bir bellektir.
• External Cache, tüm yeni anakartlarda bulunan bir özelliktir ve "ENABLED" konumunda olması gerekir.
• Quick Power on Self Test (POST), açılış testinin hızının ayarlandığı bölümdür.
• Boot Sequence, işletim sisteminin hangi sürücüden başlatılacağının karar verildiği sekmedir.
• Floppy Disk Access Control, sabit diskten diğer aygıtlara bilgi paylaşımının ayarlandığı bölümdür.
• Boot Up Floppy Seek, bilgisayar açılırken floppy sürücüsünün denetlenip denetlenmeyeceğini sorar.
• Boot Up Numlock Status, Numlock tuşunun açılışta etkin olup olmayacağı ayarlanır.
• Security Options, bu bölümde bilgisayarın açılışı için parola ayarlanır.
• Typematic Rate, bir saniyede klavyeden kaç karakter girileceği ayarlanır.
• Typematic Delay, iki karakter yazımı arasındaki gecikme süresi belirlenir.
• PS/2 Mouse Function Control, eğer mouse PS/2 portundan kullanılıyorsa mutlaka "ENABLED" yapılmalıdır.
• HDD S.M.A.R.T Capability, disk testinin yapıldığı bölümdür.
• Video ROM BIOS Shadow, ekran kartının BIOS'unu RAM'e taşır.

 → Chipset Features Setup

Chipset ayarlarının değiştirildiği bölümdür. Fakat ayarların değiştirilmesi tavsiye edilmez. Çünkü anakart satılırken en ideal ayarları yapılarak gönderilir. 

• VGA Shared Memory Size, ekran kartının ne kadar RAM kullanacağının ayarlandığı bölümdür.
• 8/16 Bit I/O Recovery Time, Default ayarlarda bırakılmalıdır.
• Onboard PCI IDE, IDE (Tümleşik Elektronik Aygıtlar) aygıtının PCI veri yolunu kullanması için gerekli bir sekmedir.
• Data Integrity Mode, eğer belleğiniz hata düzeltmeli bir bellek ise "ECC" değilse "Non-ECC" yapılır.
• Current CPU CORE Voltage, işlemcinin çalışma gerilimi gösterilir.
• CPU Fan Speed, işlemcinin fan hızını gösterir.
• Current System Temperature, sistemdeki sensörlerin ısı değerlerini gösterir.
• CPU Temperature, işlemcinin belirlenen çalışma sıcaklığını geçtiği durumlarda uyarı vermesini sağlar.
• Shout Down Temperature, işlemci belirlenen sıcaklığı geçerse bilgisayar kendini kapatır.
• On Chip USB, sistemdeki USB aygıtlarını kullanmak için "ENABLED" konumunda bırakılmalıdır.
• Fan Fail Alarm, bilgisayarda bulunan fanların çalışma hızı düştüğü zaman uyarı verir. 

  → Integrated Peripherals

• Power On Function, bilgisayarı nasıl açmak istediğimizi (klavye,mouse,v.b.) ayarlamamızı sağlar.
• IDE HDD Block Mode, 2 GB'tan büyük disklerde "ENABLED" konumunda olmalıdır.
• On Chip Primary/Secondary IDE, IDE 1 ve IDE 2 devrelerinin kontrolünü sağlar.
• Onboard FDC Controller, disket sürücüsünün kontrolünü sağlar.
• USB Controller, USB portlarını kontrol eder.
• USB Keyboard Setup, USB klavye izinleri ayarlanır.
• UART Mode Select, kızılötesi aygıtların kullanımına göre ayarlanabilen bir bölümdür.
• On Board FDD Controller, FDD kontrolünü sağlar.
• On Board Parallel Port, Paralel portların çalışma adresleri ayarlanır.
• PWRON After PWR Fail, bu ayar sayesinde elektrikler gidip geldiğinde bilgisayarınız kendini otomatik olarak açabilir.
• PS/2 Mouse Power On, "ENABLED" konumunda, mouse tuşuna basıldığı an bilgisayarın açılması sağlanır.
• Keyboard Power On, "ENABLED" konumunda, klavyeden herhangi bir tuşa basılması durumunda bilgisayar açılır.

  → Power Management Setup

Bu bölüm bilgisayarın enerji tüketiminin ayarlanmasını sağlar.

• Power Management, bu bölüm tüm güç seçenekleri içerisinde barındırır.
• PM Control by Apm, güç yönetiminin bilgisayar tarafından yapılmasına olanak sağlar.
• Automatic Power Up, bilgisayarın ayarlanan saatlerde otomatik olarak açımasını sağlar.
• Video Off Option, bu sekme de monitörün ne zaman tasarruf moduna geçeği ayarlanır.

  → PNP/PCI Configrutaion

Tak-Çalıştır işletim sistemlerinin ayarlandığı bölümdür. Eğer BIOS'u kullanmak istiyorsanız bu ayar "NO" olarak kaydedilmelidir. 

• PnP Os Installed, Tak-Çalıştır bir işletim sistemine sahipseniz "YES" yapınız.
• Resources Controlled By, "AUTO" ayarı önerilir. Bu ayar durumunda her veri yoluna IRQ otomatik olarak atanır. Ayarları manuel yapmak istiyorsanız uygun slotları kendiniz seçmelisinz.

   →Load BIOS Defaults
BIOS ayarlarını yanlış girerseniz ya da eski durumuna döndürmek istiyorsanız bu ayar kullanılır.

   →Save & Exit Setup
Yapılan ayarların kaydedilerek çıkış yapılmasını sağlar.

  →Exit Without Saving
Yapılan değişiklikler kaydedilmeden çıkış yapılmasını sağlar.

  →Load Setup/Performance Defaults 
BIOS sisteminin optimum performansta çalışabileceği ayarları geri yükler.
  
   →Supervisor Password
BIOS ayarlarının tek bir kişi tarafından kontrol edilmesi için şifre belirlenen bölümdür. 

   →User Password 
Sadece sisteme şifre koyar, BIOS'u etkilemez.